Trad

Waar zijn de vrouwen in de protesten van Kazachstan? | Mening

Tussen de meer dan 160 gemelde doden en 12,000 arrestaties onlangs in Kazachstan, ontbrak één groep opvallend bij de chaotische protesten: vrouwen.

De volledige afwezigheid van vrouwen bij de protesten in de hoofdstad Almaty suggereert dat de anti-regeringsrellen daar mogelijk zijn losgekoppeld van de regionale protesten vanwege een stijging van de gasprijzen. De Kazachse regering bestempelde de overwegend mannelijke demonstranten al snel als 'bandieten' en riep op tot steun van Russische en Armeense troepen. Als er ook veel vrouwen de straat waren opgegaan, hadden ze president Kassym-Jomart Tokayev misschien minder snel het bevel 'schieten zonder waarschuwing' uitgevaardigd.

Dat vrouwen niet bij de protesten betrokken waren, was niet zomaar een vergissing. Het weerspiegelt de complexe politieke dynamiek van de crisis, die steeds meer lijkt op een interne machtsstrijd tussen elites. Maar de afwezigheid van vrouwen is ook een weerspiegeling van de politieke en sociale barrières waarmee vrouwen in Kazachstan worden geconfronteerd - een probleem dat wereldwijde aandacht vereist.

Met name de protesten in Kazachstan verschillen van recente in andere post-Sovjet-landen. Toen in september 2020 in Wit-Rusland protesten uitbraken tegen de herverkiezing van president Aleksandr Loekasjenko, behoorden vrouwen tot de meest zichtbare deelnemers. Vrouwen deden er alles aan om zichzelf zichtbaar te maken door middel van wat ik 'gender-proteststrategieën' noem. Sommigen gedrapeerd in het rood en wit van de pre-Sovjet-Wit-Russische vlag, terwijl anderen marcheerden met bloemen in hun haar. Jonge en oude vrouwen kwamen oog in oog te staan ​​met de oproerpolitie en gebruikten hun geslacht als schild.

Bij de Euromaidan-protesten van 2013-14 in de Oekraïense hoofdstad Kiev stonden ook vrouwen centraal. Tussen 41 en 47 procent van de Euromaidan-demonstranten was vrouw. Deze vrouwen gaven vorm aan de publieke perceptie van de protesten door middel van interviews en campagnes op sociale media. Ze vervulden ook traditionele genderrollen en serveerden journalisten en andere demonstranten thee en sandwiches.

De aanwezigheid van vrouwen heeft uiteindelijk het gebruik van geweld tegen demonstranten in Oekraïne en Wit-Rusland niet verhinderd, hoewel ze dit waarschijnlijk hebben vertraagd. De uiteindelijke afzetting van de Janoekovitsj-regering in Oekraïne leidde tot Russische militaire interventie, die snel escaleerde in oorlog. De strategische inzet van vrouwen slaagde er echter in om internationale aandacht te trekken voor de zaak van de demonstranten. De protesten profiteerden ook van de vaardigheden en expertise die vrouwelijke demonstranten inbrachten. En vrouwen blijven naast mannen vechten in de oorlog in Oekraïne.

Kazachse soldaten patrouilleren
Kazachse soldaten patrouilleren en voeren veiligheidscontroles uit op voetgangers in Almaty op 10 januari 2022, na gewelddadige protesten tegen de prijsverhoging van de brandstof.
ALEXANDR BOGDANOV/AFP via Getty Images

Het is een uitdaging om het gebrek aan vrouwen in de protesten in Kazachstan te verklaren. Een mogelijke factor in het verschil in deelname van vrouwen aan protesten zijn islamitische gendernormen, die sinds de val van de Sovjet-Unie een grotere rol hebben gespeeld in het land. Een andere factor is de beperkte politieke vertegenwoordiging van vrouwen. Vrouwen waren in 22 goed voor 2016 procent van de zetels in het parlement en de regering heeft onlangs stappen ondernomen om dit probleem aan te pakken door een quotum van 30 procent vast te stellen voor vrouwelijke kandidaten.

Een meer waarschijnlijke verklaring voor de vermiste vrouwelijke demonstranten in Kazachstan is de onzekerheid waarmee vrouwen worden geconfronteerd. Jonge vrouwen zijn soms het slachtoffer van wat eufemistisch wordt omschreven als 'bruidontvoering'. In deze illegale praktijk worden gerichte vrouwen van de straat geplukt en gedwongen tot huwelijken, soms na een daad van geweld. Huiselijk geweld komt veel voor. Volgens een VN-onderzoek zegt 17 procent van de vrouwen dat ze fysiek of seksueel partnergeweld hebben meegemaakt en 21 procent zegt dat ze psychisch zijn misbruikt door een partner. Vrouwen die zich bij openbare protesten aansluiten, riskeren niet alleen geweld van de staat, maar ook van hun mannelijke tegenhangers. Deze dynamiek was te zien bij de protesten op het Tahrirplein in Egypte, waar vrouwelijke demonstranten seksueel werden misbruikt.

Toen vrouwen in Kazachstan de straat op gingen, was dat om de aandacht te vestigen op kwesties die vrouwen direct raken, zoals huiselijk geweld, falen van het socialezekerheidsstelsel en het effect van de beperkingen van het coronavirus op arme gezinnen. De impact van deze protesten is gemengd: in 2020 werden twee vrouwen veroordeeld voor het organiseren van een Internationale Vrouwendag-demonstratie tegen genderdiscriminatie.

De aan- of afwezigheid van vrouwen bij massale protesten vertelt ons veel over de toestand van de genderverhoudingen in een land. Het plaatsen van vrouwen in protestposities in de frontlinie kan helpen om internationale media-aandacht te trekken en kan ervoor zorgen dat de staat minder snel zijn toevlucht neemt tot geweld. Maar als het geweld uitbreekt, is de kans groter dat vrouwen naar de zijlijn worden geduwd, zogenaamd voor hun eigen bescherming, zoals het geval was in Oekraïne. Dit betekent dat als het geweld eenmaal uitbreekt, de kans kleiner is dat vrouwen worden gehoord en dat de zorgen die hen op straat hebben gebracht te vaak worden genegeerd.

De afwezigheid van vrouwen bij protesten is net zo politiek als hun deelname. Wanneer de belangen van vrouwen worden behartigd, maken vrouwen hun aanwezigheid kenbaar. Dus als je beelden van protest op tv of online ziet en merkt dat de demonstranten allemaal mannen zijn, let dan goed op. Wat u ziet, is een realtime weerspiegeling van de genderverhoudingen van een land.

Jessica Trisko Darden, Ph.D., is een faculteitsfiliaal bij het William & Mary's Global Research Institute en een assistent-professor aan de Virginia Commonwealth University, waar ze cursussen geeft over vrouwen in de wereldpolitiek. Zij is de co-auteur van Vrouwen als oorlogsmisdadigers: gender, keuzevrijheid en justitie en Opstandige vrouwen: vrouwelijke strijders in burgeroorlogen.

De opvattingen in dit artikel zijn van de schrijver zelf.

Cet artikel est traduit automatiquement. N'hésitez pas à nous signaler s'il ya des erreurs.

Terug naar bovenkant pagina knop
Fermer